<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X23n0447"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 447 观自在菩萨如意心陀罗尼经略疏</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 447 观自在菩萨如意心陀罗尼经略疏</title> <author>淸 续法述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>2卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">23</idno>.<idno type="no">447</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">观自在菩萨如意心陀罗尼经略疏</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00501"> <charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName> <mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping> <mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>驮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[马*犬]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00849"> <charName>CBETA CHARACTER CB00849</charName> <mapping cb:dec="983889" type="PUA">U+F0351</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+(犮-、))]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04474"> <charName>CBETA CHARACTER CB04474</charName> <mapping cb:dec="987514" type="PUA">U+F117A</mapping> <mapping type="unicode">U+3CF7</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[泳-永+曶]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-07-04T10:54:25"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0782c" n="0782c"/> <lb ed="X" n="0782c01"/> <lb ed="X" n="0782c02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 447-A 序</cb:mulu><head>No. 447-A <lb ed="X" n="0782c03"/><lb ed="R037" n="0502a01"/> 序</head> <lb ed="X" n="0782c04"/> <lb ed="X" n="0782c05"/><lb ed="R037" n="0502a02"/><p xml:id="pX23p0782c0501">如意轮王陀罗尼经者。菩萨观自在之所宣演。本师 <lb ed="X" n="0782c06"/><lb ed="R037" n="0502a03"/>释迦<persName>佛</persName>之所赞扬。不啻如求遂愿。聚福弭蓄。直以圆 <lb ed="X" n="0782c07"/><lb ed="R037" n="0502a04"/>圆果海。高超苦苦众生。是以。義净三藏。奉旨翻译。得 <lb ed="X" n="0782c08"/><lb ed="R037" n="0502a05"/>水大师。依教传持。三轮设化。四悉昙施。随众生之心。 <lb ed="X" n="0782c09"/><lb ed="R037" n="0502a06"/>应所知之量。诚有功于法门。普利于沙界者也。其奈 <lb ed="X" n="0782c10"/><lb ed="R037" n="0502a07"/>真言种智。法義幽玄。密语咒心。宗旨秘奥。非研陀罗 <lb ed="X" n="0782c11"/><lb ed="R037" n="0502a08"/>尼藏者不能解释。非通般若理趣者不能诠显。慈雲 <lb ed="X" n="0782c12"/><lb ed="R037" n="0502a09"/>灌顶讲主。深究教乘。廣繙密部。曾疏斯文。久韫玉轴。 <lb ed="X" n="0782c13"/><lb ed="R037" n="0502a10"/>荆山周子铉现居士。身行菩萨道。东来弘远涌法师。 <lb ed="X" n="0782c14"/><lb ed="R037" n="0502a11"/>精通宗说。屛翰<persName>佛</persName>乘。见闻是解。随喜发心。共捐净资。 <lb ed="X" n="0782c15"/><lb ed="R037" n="0502a12"/>刊行妙典。振古腾今。光前裕後。欲令如意树珠施与 <lb ed="X" n="0782c16"/><lb ed="R037" n="0502a13"/>四智菩提之乐。宝轮王乘御出三界火宅之苦。现在 <lb ed="X" n="0782c17"/><lb ed="R037" n="0502a14"/>九界变生死而得涅槃。未来四生转执障而成解脱。 <lb ed="X" n="0782c18"/><lb ed="R037" n="0502a15"/>予虽衰老。睹此甚欢。遂不避凚手冻毫。谨略述缘起 <lb ed="X" n="0782c19"/><lb ed="R037" n="0502a16"/>辨端。後後学法善根深者。当当常住法身云尔。</p> <lb ed="X" n="0782c20"/><lb ed="R037" n="0502a17"/><p xml:id="pX23p0782c2001">时 <lb ed="X" n="0782c21" type="honorific"/><lb ed="R037" n="0502a18"/>康熙五十一年春王正月灯节朢旦</p> <lb ed="X" n="0782c22"/><lb ed="R037" n="0502b01"/><p xml:id="pX23p0782c2201"><name role="" type="person">翰林院</name>检讨史馆纂修官西河九十翁毛奇龄顿首 <lb ed="X" n="0782c23"/><lb ed="R037" n="0502b02"/>拜题</p></cb:div> <lb ed="X" n="0782c24"/> <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0783a" n="0783a"/> <lb ed="X" n="0783a01"/> <lb ed="X" n="0783a02"/> <lb ed="X" n="0783a03"/> <lb ed="X" n="0783a04"/> <lb ed="X" n="0783a05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 447-B 如意咒经疏序</cb:mulu><head>No. 447-B <lb ed="X" n="0783a06"/><lb ed="R037" n="0502b04"/> 如意咒经疏序</head> <lb ed="X" n="0783a07"/> <lb ed="X" n="0783a08"/><lb ed="R037" n="0502b05"/><p xml:id="pX23p0783a0801">全心而咒。心心流出宝轮王。全咒而心。咒咒还归大 <lb ed="X" n="0783a09"/><lb ed="R037" n="0502b06"/>悲体。大悲无体。依众生以为体。宝轮非王。摄法界以 <lb ed="X" n="0783a10"/><lb ed="R037" n="0502b07"/>称王。称体起悲故触处说咒而度众生。听王转轮故 <lb ed="X" n="0783a11"/><lb ed="R037" n="0502b08"/>随时运心而入法界。随时运心心心自在。触处说咒 <lb ed="X" n="0783a12"/><lb ed="R037" n="0502b09"/>咒咒观音。能说随心咒者。良哉观自在也。菩萨心咒 <lb ed="X" n="0783a13"/><lb ed="R037" n="0502b10"/>有乎。有而非菩萨心咒也。菩萨心咒无乎。无而非菩 <lb ed="X" n="0783a14"/><lb ed="R037" n="0502b11"/>萨心咒也。菩萨心咒亦有亦无乎。亦有亦无非菩萨 <lb ed="X" n="0783a15"/><lb ed="R037" n="0502b12"/>心咒也。菩萨心咒非有非无乎。非有非无非菩萨心 <lb ed="X" n="0783a16"/><lb ed="R037" n="0502b13"/>咒也。非有故但敬念而除毒。非无故能说法而现身。 <lb ed="X" n="0783a17"/><lb ed="R037" n="0502b14"/>非亦有亦无故称名而救八难。非非有非无故礼供 <lb ed="X" n="0783a18"/><lb ed="R037" n="0502b15"/>而遂一求。则菩萨自在之业。千劫难思。而心咒总持 <lb ed="X" n="0783a19"/><lb ed="R037" n="0502b16"/>之功。第一稀有矣。是以。補处极乐。应迹普陀。闻修于 <lb ed="X" n="0783a20"/><lb ed="R037" n="0502b17"/>观世音。成觉于正法明。蓝鱼于金沙堤畔。衣子于紫 <lb ed="X" n="0783a21"/><lb ed="R037" n="0502b18"/>竹林中。首楞发其因圆通超馀者。法花显其果功德 <lb ed="X" n="0783a22"/><lb ed="R037" n="0503a01"/>不少焉。今则坐靑莲顶。乘如意轮。不动栴檀之场。而 <lb ed="X" n="0783a23"/><lb ed="R037" n="0503a02"/>来雕鹫之岭。阐扬秘藏。明无能明。发挥神猷。道非可 <lb ed="X" n="0783a24"/><lb ed="R037" n="0503a03"/>道。曲<anchor xml:id="nkr_note_add_0783a2401" n="0783a2401"/><anchor xml:id="beg0783a2401" n="0783a2401"/>己<anchor xml:id="end0783a2401"/>利人。展方寸于大千界外。顺凡同圣。变尘寰 <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0783b" n="0783b"/> <lb ed="X" n="0783b01"/><lb ed="R037" n="0503a04"/>于五净天中。莫不如摩尼之普应。若甘露之均霑。枯 <lb ed="X" n="0783b02"/><lb ed="R037" n="0503a05"/>槁还滋。衰残忽茂。无小而不大。无偏而不圆。五性咸 <lb ed="X" n="0783b03"/><lb ed="R037" n="0503a06"/>归一法性。三乘共入一<persName>佛</persName>乘。真诠虽妙。奥旨未彰。欲 <lb ed="X" n="0783b04"/><lb ed="R037" n="0503a07"/>燃法炬于冥途。俯愧凡愚之狭劣。将驾慈航于苦海。 <lb ed="X" n="0783b05"/><lb ed="R037" n="0503a08"/>仰嗟圣智之渊源。愿济群迷。顿忘肤受。悲臻後劫。不 <lb ed="X" n="0783b06"/><lb ed="R037" n="0503a09"/>避管窥。由是。三复密言。再思成疏。可谓无说而常说。 <lb ed="X" n="0783b07"/><lb ed="R037" n="0503a10"/>不闻而恒闻。终朝扰扰者为救为归。竟夜昏昏者作 <lb ed="X" n="0783b08"/><lb ed="R037" n="0503a11"/>依作怙。众响莫二其源。潜幽灵于法界。万象不违其 <lb ed="X" n="0783b09"/><lb ed="R037" n="0503a12"/>辙。显德相于刹尘。然後证知即咒即心全心全<persName>佛</persName>也 <lb ed="X" n="0783b10"/><lb ed="R037" n="0503a13"/>矣。</p> <lb ed="X" n="0783b11"/><lb ed="R037" n="0503a14"/><p xml:id="pX23p0783b1101">时 <lb ed="X" n="0783b12" type="honorific"/><lb ed="R037" n="0503a15"/>康熙岁次乙丑孟夏朔之八日</p> <lb ed="X" n="0783b13"/><lb ed="R037" n="0503a16"/><p xml:id="pX23p0783b1301">灌顶沙门续法题于上竺丈室</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783b14"/> <lb ed="X" n="0783b15"/> <lb ed="X" n="0783b16"/> <lb ed="X" n="0783b17"/> <lb ed="X" n="0783b18"/> <lb ed="X" n="0783b19"/> <lb ed="X" n="0783b20"/> <lb ed="X" n="0783b21"/> <lb ed="X" n="0783b22"/> <lb ed="X" n="0783b23"/> <lb ed="X" n="0783b24"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">观自在菩萨如意心陀罗尼咒经略疏</cb:mulu> <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0783c" n="0783c"/> <lb ed="X" n="0783c01"/><cb:docNumber>No. 447</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0783c02"/><lb ed="R037" n="0503b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>观自在菩萨如意心陀罗尼咒经略 <lb ed="X" n="0783c03"/><lb ed="R037" n="0503b01"/>疏卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0783c04"/> <lb ed="X" n="0783c05"/><lb ed="R037" n="0503b02"/><byline cb:type="author">淸上天竺讲寺住持沙门 续法 述</byline> <lb ed="X" n="0783c06"/><lb ed="R037" n="0503b03"/><lg type="regular" xml:id="lgX23p0783c0601"><l>稽首牟尼观自在</l><l>如意宝轮王咒心</l> <lb ed="X" n="0783c07"/><lb ed="R037" n="0503b04"/><l>无量圣贤加护力</l><l>赞述玄妙契<persName>佛</persName>生</l></lg> <lb ed="X" n="0783c08"/><lb ed="R037" n="0503b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0783c0801">△疏此一经文分为二。先略标章门。</p> <lb ed="X" n="0783c09"/><lb ed="R037" n="0503b06"/><p xml:id="pX23p0783c0901">将释此经。五门分别。一教起因缘。二藏乘教摄。三 <lb ed="X" n="0783c10"/><lb ed="R037" n="0503b07"/>辨教宗旨。四总解名题。五随文别释。</p> <lb ed="X" n="0783c11"/><lb ed="R037" n="0503b08"/><p xml:id="pX23p0783c1101">△後详释義相五。一教起因缘。</p> <lb ed="X" n="0783c12"/><lb ed="R037" n="0503b09"/><p xml:id="pX23p0783c1201">初教起因缘者。中有二门。初总论诸教约赴機缘。 <lb ed="X" n="0783c13"/><lb ed="R037" n="0503b10"/>谓酬因酬请显理度生也。克就<persName>佛</persName>意。则唯为一大 <lb ed="X" n="0783c14"/><lb ed="R037" n="0503b11"/>事因缘故出现于世。欲令众生开示悟入<persName>佛</persName>之知 <lb ed="X" n="0783c15"/><lb ed="R037" n="0503b12"/>见。次别显此经亦多因缘。一为显菩萨心咒故。二 <lb ed="X" n="0783c16"/><lb ed="R037" n="0503b13"/>为利九界众生故。三为脱六道苦难故。四为除多 <lb ed="X" n="0783c17"/><lb ed="R037" n="0503b14"/>生罪障故。五为净身心惑恼故。六为成福慧事业 <lb ed="X" n="0783c18"/><lb ed="R037" n="0503b15"/>故。七为证诸乘道果故。八为见圣贤净土故。有如 <lb ed="X" n="0783c19"/><lb ed="R037" n="0503b16"/>是等因缘。所以说此教也。</p> <lb ed="X" n="0783c20"/><lb ed="R037" n="0503b17"/><p xml:id="pX23p0783c2001">△二藏乘教摄。</p> <lb ed="X" n="0783c21"/><lb ed="R037" n="0503b18"/><p xml:id="pX23p0783c2101">二藏乘教摄者。藏有二。一声闻菩萨藏中。菩萨藏 <lb ed="X" n="0783c22"/><lb ed="R037" n="0504a01"/>摄。观自在说故。二经律论咒四藏中。显说法益。经 <lb ed="X" n="0783c23"/><lb ed="R037" n="0504a02"/>藏摄。密演真言。咒藏摄。乘有四。宝王经说。一声闻 <lb ed="X" n="0783c24"/><lb ed="R037" n="0504a03"/>乘。二缘觉乘。三方廣大乘。四最上金刚乘。此如意 <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0784a" n="0784a"/> <lb ed="X" n="0784a01"/><lb ed="R037" n="0504a04"/>轮王咒第一稀有最上一乘摄也。教有五。初小乘 <lb ed="X" n="0784a02"/><lb ed="R037" n="0504a05"/>教。阿含等经咒也。二大乘始教。诸般若经陀罗尼 <lb ed="X" n="0784a03"/><lb ed="R037" n="0504a06"/>也。亦名分教。诸方等经陀罗尼也。三大乘终教。亦 <lb ed="X" n="0784a04"/><lb ed="R037" n="0504a07"/>名实教。光明法花等经咒也。四一乘顿教。仁王楞 <lb ed="X" n="0784a05"/><lb ed="R037" n="0504a08"/>伽等经咒也。五一乘圆教。毘卢神变楞严随求陀 <lb ed="X" n="0784a06"/><lb ed="R037" n="0504a09"/>罗尼也。今此咒经。如如意树生如意珠。乃至成<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0784a07"/><lb ed="R037" n="0504a10"/>常生<persName>佛</persName>前。是一乘圆顿教<anchor xml:id="nkr_note_orig_0784001" n="0784001"/>所也。</p> <lb ed="X" n="0784a08"/><lb ed="R037" n="0504a11"/><p xml:id="pX23p0784a0801">△三辨教宗旨。</p> <lb ed="X" n="0784a09"/><lb ed="R037" n="0504a12"/><p xml:id="pX23p0784a0901">三辨教宗旨者。统论<persName>佛</persName>教。因缘为宗。世间法言。种 <lb ed="X" n="0784a10"/><lb ed="R037" n="0504a13"/>子因水土缘而芽得生。无明因行支缘而识等生。 <lb ed="X" n="0784a11"/><lb ed="R037" n="0504a14"/>出世法言。本觉因师教缘而始觉生。又始觉因施 <lb ed="X" n="0784a12"/><lb ed="R037" n="0504a15"/>等缘而<persName>佛</persName>果成。又大悲因众生缘而应化兴。故知 <lb ed="X" n="0784a13"/><lb ed="R037" n="0504a16"/>世出世法不離因缘有无。法花云。<persName>佛</persName>种从缘起。中 <lb ed="X" n="0784a14"/><lb ed="R037" n="0504a17"/>论云。未曾有一法不从因缘生。别显此经。复有总 <lb ed="X" n="0784a15"/><lb ed="R037" n="0504a18"/>别。总以一心持咒为宗。满足愿求常生<persName>佛</persName>前悲救 <lb ed="X" n="0784a16"/><lb ed="R037" n="0504b01"/>群迷为趣。别分五对。一教義对。崇尙悲心流演密 <lb ed="X" n="0784a17"/><lb ed="R037" n="0504b02"/>教为宗。了达随心饶益義旨为趣。二事理对。擧持 <lb ed="X" n="0784a18"/><lb ed="R037" n="0504b03"/>诵法式功能事相为宗。显生<persName>佛</persName>法界缘起理性为 <lb ed="X" n="0784a19"/><lb ed="R037" n="0504b04"/>趣。三境智对。缘无尽法界境为宗。观一切权实智 <lb ed="X" n="0784a20"/><lb ed="R037" n="0504b05"/>为趣。四修证对。修贤圣行位为宗。证妙觉果海为 <lb ed="X" n="0784a21"/><lb ed="R037" n="0504b06"/>趣。五体用对。归无性无二体为宗。起悲心廣大用 <lb ed="X" n="0784a22"/><lb ed="R037" n="0504b07"/>为趣。此之五对。生起前後相由者矣。</p> <lb ed="X" n="0784a23"/><lb ed="R037" n="0504b08"/><p xml:id="pX23p0784a2301">△四总解名题二。先解经总题。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0784a24"/><lb ed="R037" n="0504b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0784a2401">观自在菩萨如意心陀罗尼咒经</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0784b" n="0784b"/> <lb ed="X" n="0784b01"/><lb ed="R037" n="0504b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0784b0101">四总解名题者。先经总题开作四门。一略明华梵。 <lb ed="X" n="0784b02"/><lb ed="R037" n="0504b11"/>观自在。梵语阿缚卢枳多伊湿伐罗。菩萨者。具云 <lb ed="X" n="0784b03"/><lb ed="R037" n="0504b12"/>菩提萨埵。秦言入<persName>佛</persName>道大心众生。如意。梵语摩尼。 <lb ed="X" n="0784b04"/><lb ed="R037" n="0504b13"/>心者。梵语质帝。或云质多耶。陀罗尼。肇翻总持。咒 <lb ed="X" n="0784b05"/><lb ed="R037" n="0504b14"/>是华言。经者。梵语修多罗。亦名素呾缆。二通显得 <lb ed="X" n="0784b06"/><lb ed="R037" n="0504b15"/>名。诸经得名。或人法或喩或物或单或复。各各不 <lb ed="X" n="0784b07"/><lb ed="R037" n="0504b16"/>同。今以人法受称。是复非单也。三对辨开合。题中 <lb ed="X" n="0784b08"/><lb ed="R037" n="0504b17"/>十三字共开八对。一教義对。经之一字。能诠教也。 <lb ed="X" n="0784b09"/><lb ed="R037" n="0504b18"/>观等十二字。所诠義也。二人法对。就義中。观下五 <lb ed="X" n="0784b10"/><lb ed="R037" n="0505a01"/>字人也。如下七字法也。三名体对。就法中。陀罗尼 <lb ed="X" n="0784b11"/><lb ed="R037" n="0505a02"/>咒名也。如意心体也。四显密对。亦名体用对。就名 <lb ed="X" n="0784b12"/><lb ed="R037" n="0505a03"/>中。陀罗尼密体也。咒显用也。五法喩对。就前体中。 <lb ed="X" n="0784b13"/><lb ed="R037" n="0505a04"/>如意喩也。心法也。六通别对。就前人中。观自在别 <lb ed="X" n="0784b14"/><lb ed="R037" n="0505a05"/>也。菩萨通也。七生<persName>佛</persName>对。就通中。菩提上求<persName>佛</persName>道也。 <lb ed="X" n="0784b15"/><lb ed="R037" n="0505a06"/>萨埵下度众生也。八境智对。就别中。观智也。自在 <lb ed="X" n="0784b16"/><lb ed="R037" n="0505a07"/>境也。四具彰義类。分为五段。一观自在。梵语婆卢 <lb ed="X" n="0784b17"/><lb ed="R037" n="0505a08"/>枳底。此翻为观。梵语湿伐罗。此云自在。若云摄伐 <lb ed="X" n="0784b18"/><lb ed="R037" n="0505a09"/>多。此翻为音。梵本有二不同。故译者随异。淸凉云。 <lb ed="X" n="0784b19"/><lb ed="R037" n="0505a10"/>观其音声皆得解脱。观世音也。若具三业摄化即 <lb ed="X" n="0784b20"/><lb ed="R037" n="0505a11"/>观自在。所谓语业称名除七灾。身业礼拜满二愿。 <lb ed="X" n="0784b21"/><lb ed="R037" n="0505a12"/>意业存念净三毒。一一得大自在。贤首云。谓于理 <lb ed="X" n="0784b22"/><lb ed="R037" n="0505a13"/>事无碍之境观达自在。故立此名。又观機往救自 <lb ed="X" n="0784b23"/><lb ed="R037" n="0505a14"/>在无碍。故以为名。前释就智。後释就悲。若分释之。 <lb ed="X" n="0784b24"/><lb ed="R037" n="0505a15"/>照穷正性察其本末。称之为观。随类普救得无障 <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0784c" n="0784c"/> <lb ed="X" n="0784c01"/><lb ed="R037" n="0505a16"/>碍。称为自在。奘三藏云。观有不住有。观空不住空。 <lb ed="X" n="0784c02"/><lb ed="R037" n="0505a17"/>闻名不惑于名。见相不没于相。心不能动。境不能 <lb ed="X" n="0784c03"/><lb ed="R037" n="0505a18"/>随。真可谓无碍自在也。二菩萨。贤首疏云菩提萨 <lb ed="X" n="0784c04"/><lb ed="R037" n="0505b01"/>埵。此翻觉有情。有三義。一约境。所求所度。求是<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0784c05"/><lb ed="R037" n="0505b02"/><persName>佛</persName>即觉道也。度是生生即有情也。二约心。有觉悟 <lb ed="X" n="0784c06"/><lb ed="R037" n="0505b03"/>之智。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0784002" n="0784002"/>馀情虑之识也。三约能所。所求是<persName>佛</persName>智。<persName>佛</persName>智 <lb ed="X" n="0784c07"/><lb ed="R037" n="0505b04"/>即觉果也。能求是自身。自身即有情也。小品云。是 <lb ed="X" n="0784c08"/><lb ed="R037" n="0505b05"/>为觉一切法无障碍故名为菩萨。三如意心。梵语 <lb ed="X" n="0784c09"/><lb ed="R037" n="0505b06"/>摩尼亦云摩尼。此翻为如意。亦云随意。音義云。末 <lb ed="X" n="0784c10"/><lb ed="R037" n="0505b07"/>谓末罗。此云垢也。尼云離也。言此宝光净。不为垢 <lb ed="X" n="0784c11"/><lb ed="R037" n="0505b08"/>秽所染也。又云。摩尼此曰增长。谓有此宝处。必增 <lb ed="X" n="0784c12"/><lb ed="R037" n="0505b09"/>其威德也。心者。主義要義本義。况人心藏为主为 <lb ed="X" n="0784c13"/><lb ed="R037" n="0505b10"/>要统极之本。以喩如意为一切珠宝中之精要心 <lb ed="X" n="0784c14"/><lb ed="R037" n="0505b11"/>也。花严云。摩尼宝王变现自在雨无尽宝。又六十 <lb ed="X" n="0784c15"/><lb ed="R037" n="0505b12"/>二云。味光摩尼。净福摩尼普光摩尼。殊勝摩尼。妙 <lb ed="X" n="0784c16"/><lb ed="R037" n="0505b13"/>藏摩尼。阎浮幢摩尼。金刚狮子摩尼。日藏摩尼。可 <lb ed="X" n="0784c17"/><lb ed="R037" n="0505b14"/>乐摩尼。如意摩尼。则如意摩尼。为摩尼宝中之心 <lb ed="X" n="0784c18"/><lb ed="R037" n="0505b15"/>王矣。取此以喩咒者。显此咒为诸咒中之心也。神 <lb ed="X" n="0784c19"/><lb ed="R037" n="0505b16"/>妙总统名如意心。十界求愿随心饶益。故下经云。 <lb ed="X" n="0784c20"/><lb ed="R037" n="0505b17"/>犹如意树生如意宝。令所希求应时果遂。四陀罗 <lb ed="X" n="0784c21"/><lb ed="R037" n="0505b18"/>尼咒。梵语陀罗尼。秦言能持。集诸善法持令不失。 <lb ed="X" n="0784c22"/><lb ed="R037" n="0506a01"/>譬如好器盛水不漏。亦言能遮。不善恶心遮令不 <lb ed="X" n="0784c23"/><lb ed="R037" n="0506a02"/>生。欲作罪时遮令不作。肇翻总持。谓持善不失。持 <lb ed="X" n="0784c24"/><lb ed="R037" n="0506a03"/>恶不生。又翻遮持。要解曰。总持者。即诸<persName>佛</persName>密语。有 <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0785a" n="0785a"/> <lb ed="X" n="0785a01"/><lb ed="R037" n="0506a04"/>一字多字无字之异。能以一字。总一切法。持无量 <lb ed="X" n="0785a02"/><lb ed="R037" n="0506a05"/>義。摧邪立正。殄恶生善。皆能总而持之也。咒是华 <lb ed="X" n="0785a03"/><lb ed="R037" n="0506a06"/>言祝愿为義。如菩萨四愿。前二愿拔苦。即遮恶也。 <lb ed="X" n="0785a04"/><lb ed="R037" n="0506a07"/>後二愿与乐。即持善也。例如此土禁咒等法。便以 <lb ed="X" n="0785a05"/><lb ed="R037" n="0506a08"/>咒名翻陀罗尼。然亦不失遮持義意。新译名为真 <lb ed="X" n="0785a06"/><lb ed="R037" n="0506a09"/>言。亦名为明。今则华梵双标。故云陀罗尼咒。密部 <lb ed="X" n="0785a07"/><lb ed="R037" n="0506a10"/>有三。一<persName>佛</persName>部份五。五<persName>佛</persName>所说也。二菩萨部。三鬼神 <lb ed="X" n="0785a08"/><lb ed="R037" n="0506a11"/>部。一一部内。论上中下。成就增益名为上法。禳灾 <lb ed="X" n="0785a09"/><lb ed="R037" n="0506a12"/>摄召名为中法。降伏邪魔名为下法。于上法中又 <lb ed="X" n="0785a10"/><lb ed="R037" n="0506a13"/>分三品。各有行仪。各有观法。各有严禁。而通以无 <lb ed="X" n="0785a11"/><lb ed="R037" n="0506a14"/>上菩提心为主。若无师传则名盗法。若违行仪则 <lb ed="X" n="0785a12"/><lb ed="R037" n="0506a15"/>招恶报。若犯严禁。辄以功效向他人说。则招奇祸。 <lb ed="X" n="0785a13"/><lb ed="R037" n="0506a16"/>若料拣当经。菩萨部增益法。又此本不如诸译限 <lb ed="X" n="0785a14"/><lb ed="R037" n="0506a17"/>日期定满数。亦无严禁观仪。但一心持诵无间断 <lb ed="X" n="0785a15"/><lb ed="R037" n="0506a18"/>为妙。切须依经。幸勿乖教。上四段开释也。合释之。 <lb ed="X" n="0785a16"/><lb ed="R037" n="0506b01"/>只二段。观自在菩萨人也。大悲经云。观自在。<anchor xml:id="nkr_note_add_0785a1601" n="0785a1601"/><anchor xml:id="beg0785a1601" n="0785a1601"/>已<anchor xml:id="end0785a1601"/>于 <lb ed="X" n="0785a17"/><lb ed="R037" n="0506b02"/>过去作<persName>佛</persName>。号正法明<persName>如来</persName>。大悲愿力安乐众生故。 <lb ed="X" n="0785a18"/><lb ed="R037" n="0506b03"/>现为菩萨。如意心咒法也。宝轮王陀罗尼是第一 <lb ed="X" n="0785a19"/><lb ed="R037" n="0506b04"/>稀有之法。菩萨为显。下云现身证验。心咒为密。下 <lb ed="X" n="0785a20"/><lb ed="R037" n="0506b05"/>云最极甚深隐密心咒。观自在真身。常住三摩故。 <lb ed="X" n="0785a21"/><lb ed="R037" n="0506b06"/>陀罗尼应身。随所应现故。自在愿也悲也。愿以悲 <lb ed="X" n="0785a22"/><lb ed="R037" n="0506b07"/>心拔诸苦故。经云悲愿盈怀。如意行也慈也。行持 <lb ed="X" n="0785a23"/><lb ed="R037" n="0506b08"/>咒心得诸乐故。经云若诵一遍悉皆遂意。观音。是 <lb ed="X" n="0785a24"/><lb ed="R037" n="0506b09"/>智能证理。是慧如灯破暗。咒王。是断能破惑。是福 <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0785b" n="0785b"/> <lb ed="X" n="0785b01"/><lb ed="R037" n="0506b10"/>如珠雨宝。菩萨了因种也。陀罗尼缘因种也。观自 <lb ed="X" n="0785b02"/><lb ed="R037" n="0506b11"/>在。本实。不动本际。随自意照实智也。如意心。迹权。 <lb ed="X" n="0785b03"/><lb ed="R037" n="0506b12"/>迹任方圆。随他意照权智也。通共十对。如理思之。 <lb ed="X" n="0785b04"/><lb ed="R037" n="0506b13"/>五经者梵语修妒路。古译为契经。契谓契理契機。 <lb ed="X" n="0785b05"/><lb ed="R037" n="0506b14"/>经谓贯穿摄化。<persName>佛</persName>地论云。贯穿法相摄化众生。又 <lb ed="X" n="0785b06"/><lb ed="R037" n="0506b15"/>训经为常为法。天魔外道不能改壞曰常。圣智凡 <lb ed="X" n="0785b07"/><lb ed="R037" n="0506b16"/>愚皆可轨则曰法。慈恩云。常则道轨百王。法乃德 <lb ed="X" n="0785b08"/><lb ed="R037" n="0506b17"/>模万乘。摄则集斯妙義。贯乃御彼庸生。称之为契 <lb ed="X" n="0785b09"/><lb ed="R037" n="0506b18"/>经也。</p> <lb ed="X" n="0785b10"/><lb ed="R037" n="0507a01"/><p xml:id="pX23p0785b1001">△次出译人名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785b11"/><lb ed="R037" n="0507a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0785b1101">唐三藏法师義净译</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785b12"/><lb ed="R037" n="0507a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0785b1201">次译人名。唐代名李唐也。三藏者。通经律论三藏 <lb ed="X" n="0785b13"/><lb ed="R037" n="0507a04"/>也。法师者。<persName>佛</persName>法所属人天师笵故。義净讳也。字文 <lb ed="X" n="0785b14"/><lb ed="R037" n="0507a05"/>明。范阳张氏子。髫龀出家。弱冠具戒。高宗咸亨二 <lb ed="X" n="0785b15"/><lb ed="R037" n="0507a06"/>年。三十七岁。往西域。求<persName>佛</persName>经。经二十五年。历三十 <lb ed="X" n="0785b16"/><lb ed="R037" n="0507a07"/>馀国。至证圣乙未年五月。还至河洛。得梵本经律 <lb ed="X" n="0785b17"/><lb ed="R037" n="0507a08"/>论。近四百部。合五十万夹。舍利三百粒。天后亲迎 <lb ed="X" n="0785b18"/><lb ed="R037" n="0507a09"/>于东门外。奉安<persName>佛</persName>授记寺。敕令翻译。玄宗开元元 <lb ed="X" n="0785b19"/><lb ed="R037" n="0507a10"/>年七月入寂。寿七十九。僧腊五十九。塔于洛京龙 <lb ed="X" n="0785b20"/><lb ed="R037" n="0507a11"/>门北之高原。前後译经律论五十六部。凡二百三 <lb ed="X" n="0785b21"/><lb ed="R037" n="0507a12"/>十卷。译者易也。易梵成华也。法师华梵兼善。故奉 <lb ed="X" n="0785b22"/><lb ed="R037" n="0507a13"/>诏译此经。传之後世。咸共流通也。</p> <lb ed="X" n="0785b23"/><lb ed="R037" n="0507a14"/><p xml:id="pX23p0785b2301">△五随文别释二。先叙意。</p> <lb ed="X" n="0785b24"/><lb ed="R037" n="0507a15"/><p xml:id="pX23p0785b2401">五随文别释者。先叙意。一经分为三分。是道安法 <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0785c" n="0785c"/> <lb ed="X" n="0785c01"/><lb ed="R037" n="0507a16"/>师高判。初序分。序时处不谬主伴可征也。次正宗 <lb ed="X" n="0785c02"/><lb ed="R037" n="0507a17"/>分。正明心咒宗崇法式也。後流通分。流佈十方。通 <lb ed="X" n="0785c03"/><lb ed="R037" n="0507a18"/>传来世也。于正宗中。依淸凉国师。科开四章。初从 <lb ed="X" n="0785c04"/><lb ed="R037" n="0507b01"/>尔时观自在至随汝意说。名请求加护以生信。开 <lb ed="X" n="0785c05"/><lb ed="R037" n="0507b02"/><persName>佛</persName>知见理也。二从时观自在至廣陈供养。名正说 <lb ed="X" n="0785c06"/><lb ed="R037" n="0507b03"/>心咒以开解。示<persName>佛</persName>知见教也。三从尔时<persName>世尊</persName>至不 <lb ed="X" n="0785c07"/><lb ed="R037" n="0507b04"/>得生疑。名赞示持法以成行。悟<persName>佛</persName>知见行也。四从 <lb ed="X" n="0785c08"/><lb ed="R037" n="0507b05"/>尔时<persName>世尊</persName>至如是救苦。名结劝亲验以证果。入<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0785c09"/><lb ed="R037" n="0507b06"/>知见果也。一经纲领旨趣如是而<anchor xml:id="nkr_note_add_0785c0901" n="0785c0901"/><anchor xml:id="beg0785c0901" n="0785c0901"/>已<anchor xml:id="end0785c0901"/>。次消文。逐节 <lb ed="X" n="0785c10"/><lb ed="R037" n="0507b07"/>消释其句文也。如下所明。</p><p xml:id="pX23p0785c1011" cb:place="inline">△次消文分三。初序分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785c11"/><lb ed="R037" n="0507b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0785c1101">如是我闻一时<persName>薄伽梵</persName>在伽栗斯山与大菩萨无量 <lb ed="X" n="0785c12"/><lb ed="R037" n="0507b09"/>众俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785c13"/><lb ed="R037" n="0507b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0785c1301">如是。指此本咒经之法。我闻。谓文殊与阿难亲从 <lb ed="X" n="0785c14"/><lb ed="R037" n="0507b11"/><persName>佛</persName>及观自在前所闻者也。一时者。师资道合说听 <lb ed="X" n="0785c15"/><lb ed="R037" n="0507b12"/>同时也。<persName>薄伽梵</persName>梵语。<persName>佛</persName>地论明六義。一自在。不繫 <lb ed="X" n="0785c16"/><lb ed="R037" n="0507b13"/>烦恼故。二炽盛。智火烧炼故。三端严。相好装饰故。 <lb ed="X" n="0785c17"/><lb ed="R037" n="0507b14"/>四名称。名德遍知故。五吉祥。一切供赞故。六尊贵。 <lb ed="X" n="0785c18"/><lb ed="R037" n="0507b15"/>利乐有情故。总众德至尙之名。即本尊释迦<persName>佛</persName>也。 <lb ed="X" n="0785c19"/><lb ed="R037" n="0507b16"/>在住也。伽栗斯亦云姞利呬。又云姞栗陀罗矩。此 <lb ed="X" n="0785c20"/><lb ed="R037" n="0507b17"/>云狼迹。峰形如狼之迹。亦翻仙人。诸仙依止故。亦 <lb ed="X" n="0785c21"/><lb ed="R037" n="0507b18"/>云负重。山名<name role="" type="person">摩竭陀国</name>所属之境。与共也。超出权 <lb ed="X" n="0785c22"/><lb ed="R037" n="0508a01"/>渐名大。统摄二乘人天曰无量众。俱。同时一处也。 <lb ed="X" n="0785c23"/><lb ed="R037" n="0508a02"/>此是结集经者序起之文令证信耳。</p><p xml:id="pX23p0785c2315" cb:place="inline">△二正宗分 <lb ed="X" n="0785c24"/><lb ed="R037" n="0508a03"/>开四。一请求加护以生信二。先菩萨请加三。初启 <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0786a" n="0786a"/> <lb ed="X" n="0786a01"/><lb ed="R037" n="0508a04"/>请威仪。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0786a02"/><lb ed="R037" n="0508a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0786a0201">尔时观自在菩萨摩诃萨来诣<persName>佛</persName>所顶礼双足右绕 <lb ed="X" n="0786a03"/><lb ed="R037" n="0508a06"/>三迊以膝著地合掌恭敬白<persName>佛</persName>言。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0786a04"/><lb ed="R037" n="0508a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0786a0401">以下文分四分为一经所宗之正義也。教被乘时 <lb ed="X" n="0786a05"/><lb ed="R037" n="0508a08"/>故。云尔时观自在。出启教人名。摩诃萨者。本是正 <lb ed="X" n="0786a06"/><lb ed="R037" n="0508a09"/>法明<persName>佛</persName>。迹现等觉位人。上同下合。非权渐比。故为 <lb ed="X" n="0786a07"/><lb ed="R037" n="0508a10"/>菩萨中大菩萨也。适化所及故来求证。普为众生。 <lb ed="X" n="0786a08"/><lb ed="R037" n="0508a11"/>以至尊之顶。礼至卑之足。大悲也。勤求于<persName>佛</persName>心无 <lb ed="X" n="0786a09"/><lb ed="R037" n="0508a12"/>懈歇。一度固未展其诚。过三又觉其烦乱。大愿也。 <lb ed="X" n="0786a10"/><lb ed="R037" n="0508a13"/>方便不離实际故右膝著地。二智<g ref="#CB04474">泯</g>合无二故。叉 <lb ed="X" n="0786a11"/><lb ed="R037" n="0508a14"/>手合掌。大智也。上明身仪。尊重为恭。渴仰为敬。意 <lb ed="X" n="0786a12"/><lb ed="R037" n="0508a15"/>业也。由心恭敬。运于身口。成威仪故。上示曰告。下 <lb ed="X" n="0786a13"/><lb ed="R037" n="0508a16"/>启曰白。直陈名言。委悉名语。口业敬也。三业若不 <lb ed="X" n="0786a14"/><lb ed="R037" n="0508a17"/>诚敬。何能成三轮因。圆三身德。化三有。灭三道耶。</p> <lb ed="X" n="0786a15"/><lb ed="R037" n="0508a18"/><p xml:id="pX23p0786a1501">△二出咒名相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0786a16"/><lb ed="R037" n="0508b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0786a1601"><persName>世尊</persName>我今有大陀罗尼明咒大壇场法名靑莲花顶 <lb ed="X" n="0786a17"/><lb ed="R037" n="0508b02"/>栴檀摩尼心金刚秘密常加护持所谓无障碍观自 <lb ed="X" n="0786a18"/><lb ed="R037" n="0508b03"/>在莲花如意宝轮王陀罗尼心咒第一稀有能于一 <lb ed="X" n="0786a19"/><lb ed="R037" n="0508b04"/>切所求之事随心饶益皆得成就。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0786a20"/><lb ed="R037" n="0508b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0786a2001">初出壇名相咒。後立壇。壇必依咒。故先擧咒。独绝 <lb ed="X" n="0786a21"/><lb ed="R037" n="0508b06"/>无伦名之为大。曰明咒者。诸大神咒。皆依圆照淸 <lb ed="X" n="0786a22"/><lb ed="R037" n="0508b07"/>净觉相而成。永断无明。能成<persName>佛</persName>道。故经云。有大陀 <lb ed="X" n="0786a23"/><lb ed="R037" n="0508b08"/>罗尼门。名为圆觉。此是三陀罗尼之根本也。宝积 <lb ed="X" n="0786a24"/><lb ed="R037" n="0508b09"/>经陀罗尼品云。<persName>如来</persName>之智。摄诸善巧。所有宣说诸 <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0786b" n="0786b"/> <lb ed="X" n="0786b01"/><lb ed="R037" n="0508b10"/>陀罗尼。无不淸净。无有少法所得。皆归于空。贤首 <lb ed="X" n="0786b02"/><lb ed="R037" n="0508b11"/>释云。智鉴无昧名大明咒。大下持咒须壇。壇能护 <lb ed="X" n="0786b03"/><lb ed="R037" n="0508b12"/>咒故。次明壇。初句擧体。壇有事理。事如像壇镜壇 <lb ed="X" n="0786b04"/><lb ed="R037" n="0508b13"/>印壇想壇。理即法界。经云。以大圆觉为我伽蓝。身 <lb ed="X" n="0786b05"/><lb ed="R037" n="0508b14"/>心安居平等性智。<name role="" type="person">实叉难陀</name>本云。香水作方壇。纵 <lb ed="X" n="0786b06"/><lb ed="R037" n="0508b15"/>廣四肘。用种种花。烧白檀香。壇中竖四幡。张白幰 <lb ed="X" n="0786b07"/><lb ed="R037" n="0508b16"/>盖。壇上悬四白幡。供养。局事像也。此本不出表理 <lb ed="X" n="0786b08"/><lb ed="R037" n="0508b17"/>性也。更无过上曰大。密部中明四种曼荼罗。一大 <lb ed="X" n="0786b09"/><lb ed="R037" n="0508b18"/>曼荼罗。二法曼荼罗。三羯磨曼荼罗。四三昧耶曼 <lb ed="X" n="0786b10"/><lb ed="R037" n="0509a01"/>荼啰。今是初一也。梵语曼荼罗。此翻为壇。千手眼 <lb ed="X" n="0786b11"/><lb ed="R037" n="0509a02"/>仪云。若无壇<persName>佛</persName>。应结纔发意转法轮菩萨印。印现 <lb ed="X" n="0786b12"/><lb ed="R037" n="0509a03"/>壇仪。二手各作金刚拳。进力檀慧相钩结。以此手 <lb ed="X" n="0786b13"/><lb ed="R037" n="0509a04"/>印置于身前。空中即尽虚空界。成大曼荼罗。以印 <lb ed="X" n="0786b14"/><lb ed="R037" n="0509a05"/>安于心上。即自心成大曼荼罗。是则曼荼罗全体 <lb ed="X" n="0786b15"/><lb ed="R037" n="0509a06"/>即是法界性矣。此则理事俱通者也。法有四。谓息 <lb ed="X" n="0786b16"/><lb ed="R037" n="0509a07"/>灾。增益。敬爱。降伏。今是希求世出世间种种勝利。 <lb ed="X" n="0786b17"/><lb ed="R037" n="0509a08"/>属增益法也。馀亦兼通。名如意故。次名句出名。莲 <lb ed="X" n="0786b18"/><lb ed="R037" n="0509a09"/>华者。出泥不染。濯涟不夭。上擎雨露。下荫鱼虾。随 <lb ed="X" n="0786b19"/><lb ed="R037" n="0509a10"/>诸风日。所向自如。表大悲持覆而不染著也。靑为 <lb ed="X" n="0786b20"/><lb ed="R037" n="0509a11"/>四色之长。尊勝名顶。栴檀義翻与药。能除病故。大 <lb ed="X" n="0786b21"/><lb ed="R037" n="0509a12"/>论云。白檀治热病。赤檀去风肿。正法念云。天与修 <lb ed="X" n="0786b22"/><lb ed="R037" n="0509a13"/>罗战时。为刀所伤。栴檀涂之即愈。花严云。栴檀涂 <lb ed="X" n="0786b23"/><lb ed="R037" n="0509a14"/>身。火不能烧。表大智能除三毒病也。摩尼此云如 <lb ed="X" n="0786b24"/><lb ed="R037" n="0509a15"/>意。一雨宝如意。二现色如意。三離垢如意。不为诸 <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0786c" n="0786c"/> <lb ed="X" n="0786c01"/><lb ed="R037" n="0509a16"/>垢秽故。四无害如意。大论云。人得此珠。毒不能害。 <lb ed="X" n="0786c02"/><lb ed="R037" n="0509a17"/>入火不害。表大愿随心应量起诸妙行也。精要名 <lb ed="X" n="0786c03"/><lb ed="R037" n="0509a18"/>心。心上香光莊严拣非粗疏者矣。又靑莲为顶。栴 <lb ed="X" n="0786c04"/><lb ed="R037" n="0509b01"/>檀摩尼为心。犹见为诸壇中之尊勝精要者也。约 <lb ed="X" n="0786c05"/><lb ed="R037" n="0509b02"/>理。莲即有为法界。檀即无为法界。摩尼即无障碍 <lb ed="X" n="0786c06"/><lb ed="R037" n="0509b03"/>法界。後金刚二句明用。金刚密迹。擎山持杵。遍虚 <lb ed="X" n="0786c07"/><lb ed="R037" n="0509b04"/>空界。昼夜随侍。楞严金刚藏王。如是修心求正定 <lb ed="X" n="0786c08"/><lb ed="R037" n="0509b05"/>人。乃至散心遊戏聚落。我等徒众常当随从。恶魔 <lb ed="X" n="0786c09"/><lb ed="R037" n="0509b06"/>欲来扰善人者。我以宝杵。殒碎其首。恒令此人所 <lb ed="X" n="0786c10"/><lb ed="R037" n="0509b07"/>作如愿。</p> <lb ed="X" n="0786c11"/><lb ed="R037" n="0509b08"/><p xml:id="pX23p0786c1101">次出咒名相。先标名。无句人也。无障碍者。一上同 <lb ed="X" n="0786c12"/><lb ed="R037" n="0509b09"/>诸<persName>佛</persName>慈力。起三十二应。得无障碍。二下合众生悲 <lb ed="X" n="0786c13"/><lb ed="R037" n="0509b10"/>仰。施十四无畏。得无障碍。三中成自<anchor xml:id="nkr_note_add_0786c1301" n="0786c1301"/><anchor xml:id="beg0786c1301" n="0786c1301"/>己<anchor xml:id="end0786c1301"/>圆通。获四 <lb ed="X" n="0786c14"/><lb ed="R037" n="0509b11"/>不思议。得无障碍观自在者。一亡尽根尘观中。闻 <lb ed="X" n="0786c15"/><lb ed="R037" n="0509b12"/>慧自在。故起悲心。拔一切苦。二起照觉空观中。思 <lb ed="X" n="0786c16"/><lb ed="R037" n="0509b13"/>慧自在。故起深心。行诸化道。三极圆寂灭观中。修 <lb ed="X" n="0786c17"/><lb ed="R037" n="0509b14"/>慧自在。故起直心。证究竟觉。莲句法也。宝轮王者。 <lb ed="X" n="0786c18"/><lb ed="R037" n="0509b15"/>梵语烁迦罗。此云金刚轮。亦云金轮宝。又名勝自 <lb ed="X" n="0786c19"/><lb ed="R037" n="0509b16"/>在。贵重为宝。摧碎为轮。自在为王。表摧碎生死烦 <lb ed="X" n="0786c20"/><lb ed="R037" n="0509b17"/>恼最勝自在故。心咒者。诸<persName>佛</persName>菩萨心中流出之咒。 <lb ed="X" n="0786c21"/><lb ed="R037" n="0509b18"/>又为诸咒中之心也。约理。华即不空藏心。意即空 <lb ed="X" n="0786c22"/><lb ed="R037" n="0510a01"/>不空藏心。轮即空藏心。圆觉体中恒沙德用。从本 <lb ed="X" n="0786c23"/><lb ed="R037" n="0510a02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0786c2301" n="0786c2301"/><anchor xml:id="beg0786c2301" n="0786c2301"/>已<anchor xml:id="end0786c2301"/>来持之不失。名陀罗尼。诸大明咒。皆从中出。名 <lb ed="X" n="0786c24"/><lb ed="R037" n="0510a03"/>为心咒。第下次显用。无上名第一。超因位故。无等 <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0787a" n="0787a"/> <lb ed="X" n="0787a01"/><lb ed="R037" n="0510a04"/>名稀有。齐果德故。一切求事。总摄世出世间善因 <lb ed="X" n="0787a02"/><lb ed="R037" n="0510a05"/>乐果也。随心益者。愿有小大。誓有久近。意有缓急。 <lb ed="X" n="0787a03"/><lb ed="R037" n="0510a06"/>志有勤怠。皆随其心量。成利益安乐也。</p><p xml:id="pX23p0787a0316" cb:place="inline">△三求<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0787a04"/><lb ed="R037" n="0510a07"/>加护四。一愿听说施。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787a05"/><lb ed="R037" n="0510a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0787a0501"><persName>世尊</persName>大慈听我说者我当承<persName>佛</persName>威力施与一切众生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787a06"/><lb ed="R037" n="0510a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0787a0601">慈听有二意。一上承<persName>佛</persName>力则契理。二下施众生则 <lb ed="X" n="0787a07"/><lb ed="R037" n="0510a10"/>契機。楞伽明诸菩萨现通说法。皆由诸<persName>佛</persName>二种持 <lb ed="X" n="0787a08"/><lb ed="R037" n="0510a11"/>力。一令入三昧。二身现其前。若離<persName>佛</persName>加则不能说。</p> <lb ed="X" n="0787a09"/><lb ed="R037" n="0510a12"/><p xml:id="pX23p0787a0901">△二显咒大力。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787a10"/><lb ed="R037" n="0510a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0787a1001"><persName>世尊</persName>此陀罗尼有大神力大方便力我今亲对<persName>佛</persName>前 <lb ed="X" n="0787a11"/><lb ed="R037" n="0510a14"/>次第宣说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787a12"/><lb ed="R037" n="0510a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0787a1201">陀罗尼此云能遮。恶不善心遮令不生。故能有大 <lb ed="X" n="0787a13"/><lb ed="R037" n="0510a16"/>神力。除诸罪障。離一切苦也。行者持咒一心不乱。 <lb ed="X" n="0787a14"/><lb ed="R037" n="0510a17"/>即成禅定神通力自发矣。陀罗尼此云能持。种种 <lb ed="X" n="0787a15"/><lb ed="R037" n="0510a18"/>善法持令不失故。能有方便力。成诸愿事。与一切 <lb ed="X" n="0787a16"/><lb ed="R037" n="0510b01"/>乐也。行者持咒摄心不散。即成观智方便力自发 <lb ed="X" n="0787a17"/><lb ed="R037" n="0510b02"/>矣。咒非一种。须次第说。</p><p xml:id="pX23p0787a1710" cb:place="inline">△三恳<persName>佛</persName>护持。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787a18"/><lb ed="R037" n="0510b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0787a1801">唯愿<persName>世尊</persName>垂哀加护于我及一切持明咒者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787a19"/><lb ed="R037" n="0510b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0787a1901">经云。<persName>世尊</persName>淸净愿有大加持力。初地十地中三昧 <lb ed="X" n="0787a20"/><lb ed="R037" n="0510b05"/>及灌顶故。愿哀祐于我幷持咒者。加有二种。一显 <lb ed="X" n="0787a21"/><lb ed="R037" n="0510b06"/>加。二冥加。菩萨则显行者通二。又加益有四。一远 <lb ed="X" n="0787a22"/><lb ed="R037" n="0510b07"/>離魔恼。二不堕凡小。三所得倍增。四速入<persName>佛</persName>地。</p><p xml:id="pX23p0787a2219" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0787a23"/><lb ed="R037" n="0510b08"/>四结加倍益。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787a24"/><lb ed="R037" n="0510b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0787a2401">雨妙珍宝犹如意树生如意宝珠于诸众生令其所 <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0787b" n="0787b"/> <lb ed="X" n="0787b01"/><lb ed="R037" n="0510b10"/>有希求应时果遂。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787b02"/><lb ed="R037" n="0510b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0787b0201">先能生益无尽。初句法。世间七珍八宝。出世间功 <lb ed="X" n="0787b03"/><lb ed="R037" n="0510b12"/>德法财。<persName>佛</persName>知见宝无不称心雨也。次二句喩。花严 <lb ed="X" n="0787b04"/><lb ed="R037" n="0510b13"/>云。诸如意树。处处行列。种种香树。恒出香雲。种种 <lb ed="X" n="0787b05"/><lb ed="R037" n="0510b14"/>鬘树。恒出鬘雲。种种花树。常雨妙花。种种宝树。出 <lb ed="X" n="0787b06"/><lb ed="R037" n="0510b15"/>诸珍宝。今则释迦<persName>佛</persName>有转苦成乐之力。神咒法有 <lb ed="X" n="0787b07"/><lb ed="R037" n="0510b16"/>融理变事之能。菩萨僧有和因合果之功。三宝功 <lb ed="X" n="0787b08"/><lb ed="R037" n="0510b17"/>德利乐行人。如夜叉聚同时具足。故取如意宝树。 <lb ed="X" n="0787b09"/><lb ed="R037" n="0510b18"/>以喩法宝隆雨穰穰也。于下次所求果皆遂。众生 <lb ed="X" n="0787b10"/><lb ed="R037" n="0511a01"/>九界也。增福消灾人敬魔伏等求。莫不满足。楞严 <lb ed="X" n="0787b11"/><lb ed="R037" n="0511a02"/>观音云。我得<persName>佛</persName>心。证于究竟。是故能令求妻子得 <lb ed="X" n="0787b12"/><lb ed="R037" n="0511a03"/>妻子。求长寿得长寿。求三昧得三昧。乃至求大涅 <lb ed="X" n="0787b13"/><lb ed="R037" n="0511a04"/>槃得大涅槃。</p><p xml:id="pX23p0787b1306" cb:place="inline">△次<persName>如来</persName>印许二。初总申赞印。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787b14"/><lb ed="R037" n="0511a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0787b1401">尔时<persName>世尊</persName>赞观自在菩萨言如是如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787b15"/><lb ed="R037" n="0511a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0787b1501">两赞如是者。初赞心咒。理该真俗。教摄偏圆。具二 <lb ed="X" n="0787b16"/><lb ed="R037" n="0511a07"/>力。遂九界。如所说言。皆是真实也。二赞悲愿。兴悲 <lb ed="X" n="0787b17"/><lb ed="R037" n="0511a08"/>运智。下合上同。随缘赴感。无时不在。一如所说。是 <lb ed="X" n="0787b18"/><lb ed="R037" n="0511a09"/>实不虚也。</p><p xml:id="pX23p0787b1805" cb:place="inline">△二别出所以二。初赞利生悲愿。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787b19"/><lb ed="R037" n="0511a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0787b1901">汝能悲愍诸有情类我加护汝即对我前令汝愿求 <lb ed="X" n="0787b20"/><lb ed="R037" n="0511a11"/>一切满足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787b21"/><lb ed="R037" n="0511a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0787b2101">悲愍有三。一生缘悲。二法缘悲。三无缘悲。今後一 <lb ed="X" n="0787b22"/><lb ed="R037" n="0511a13"/>也。有情。三乘七趣八难三涂类也。菩萨悲心示教 <lb ed="X" n="0787b23"/><lb ed="R037" n="0511a14"/>利喜为因。众生善根欣厌感扣为缘。因缘具足。成 <lb ed="X" n="0787b24"/><lb ed="R037" n="0511a15"/>办<persName>佛</persName>法。加护汝者。<persName>佛</persName>以身语显加也。以法乐济施 <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0787c" n="0787c"/> <lb ed="X" n="0787c01"/><lb ed="R037" n="0511a16"/>一切。心与<persName>佛</persName>同。不护而何。此则菩萨慈悲善根成 <lb ed="X" n="0787c02"/><lb ed="R037" n="0511a17"/>熟为因。诸<persName>佛</persName>不违本誓愿护为缘。论云。虽有正因 <lb ed="X" n="0787c03"/><lb ed="R037" n="0511a18"/>熏习之力。若不遇<persName>佛</persName>以之为缘。能断烦恼入涅槃 <lb ed="X" n="0787c04"/><lb ed="R037" n="0511b01"/>者则无是处。令愿满足者。菩萨为众生缘有二。一 <lb ed="X" n="0787c05"/><lb ed="R037" n="0511b02"/>差别缘。从初发心至得<persName>佛</persName>时。于中。或为眷属父母 <lb ed="X" n="0787c06"/><lb ed="R037" n="0511b03"/>诸亲。或为知友给使冤家。或起四摄。无量行缘。此 <lb ed="X" n="0787c07"/><lb ed="R037" n="0511b04"/>又有二。一近缘。速得度故。二远缘。久远度故。近远 <lb ed="X" n="0787c08"/><lb ed="R037" n="0511b05"/>缘内。又复有二。一增长行缘。二受道果缘。二平等 <lb ed="X" n="0787c09"/><lb ed="R037" n="0511b06"/>缘。一切菩萨。皆愿度生。自然熏习。常恒不捨。以同 <lb ed="X" n="0787c10"/><lb ed="R037" n="0511b07"/>体智力故。随应见闻而现作业。是等缘愿皆令满 <lb ed="X" n="0787c11"/><lb ed="R037" n="0511b08"/>足。若不护念。与众生无缘。难可度脱。加之为力。大 <lb ed="X" n="0787c12"/><lb ed="R037" n="0511b09"/>矣哉。</p><p xml:id="pX23p0787c1203" cb:place="inline">△二印说咒随意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787c13"/><lb ed="R037" n="0511b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0787c1301">汝欲宣说无障碍观自在莲花如意宝轮王陀罗尼 <lb ed="X" n="0787c14"/><lb ed="R037" n="0511b11"/>者最极甚深隐密心咒随汝意说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787c15"/><lb ed="R037" n="0511b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0787c1501">人入有为法界。度生自在。法出不空藏心。如花开 <lb ed="X" n="0787c16"/><lb ed="R037" n="0511b13"/>敷。称名甚深。人住无为法界。以观观者。法居空藏 <lb ed="X" n="0787c17"/><lb ed="R037" n="0511b14"/>心。如宝轮王。称名隐密。人遍无障碍法界。圆融无 <lb ed="X" n="0787c18"/><lb ed="R037" n="0511b15"/>碍。法该空不空藏心。如如意珠。称名最极。如此圆 <lb ed="X" n="0787c19"/><lb ed="R037" n="0511b16"/>妙咒心。若不宣演。众生利乐何从。故云随汝意说。</p> <lb ed="X" n="0787c20"/><lb ed="R037" n="0511b17"/><p xml:id="pX23p0787c2001">△次正说心咒以开解二。先正说三咒三。一大悲 <lb ed="X" n="0787c21"/><lb ed="R037" n="0511b18"/>咒。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787c22"/><lb ed="R037" n="0512a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0787c2201">时观自在菩萨既蒙<persName>佛</persName>许悲愿盈怀即于<persName>佛</persName>前以大 <lb ed="X" n="0787c23"/><lb ed="R037" n="0512a02"/>悲心而说咒曰。</p><p cb:type="dharani" xml:id="pX23p0787c2307" cb:place="inline">南无<persName>佛</persName><g ref="#CB00501">驮</g>耶<note place="inline">一</note>南无达摩耶<note place="inline">二</note>南无 <lb ed="X" n="0787c24"/><lb ed="R037" n="0512a03"/>僧伽耶<note place="inline">三</note>南无观自在菩萨摩诃萨<note place="inline">四</note>具大悲心者 <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0788a" n="0788a"/> <lb ed="X" n="0788a01"/><lb ed="R037" n="0512a04"/><note place="inline">五</note>哆𭉐咃<note place="inline">六</note>唵<note place="inline">七</note>斫羯罗伐底<note place="inline">八</note>震多摩尼莫诃<note place="inline">九</note> <lb ed="X" n="0788a02"/><lb ed="R037" n="0512a05"/>钵蹬谜<note place="inline">十</note>噜噜噜噜<note place="inline">十一</note>底瑟侘<note place="inline">十二</note>篅攞<note place="inline">十三</note>疴羯利沙 <lb ed="X" n="0788a03"/><lb ed="R037" n="0512a06"/>也<note place="inline">十四</note>吽癹莎诃<note place="inline">十五</note></p></cb:div> <lb ed="X" n="0788a04"/><lb ed="R037" n="0512a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0788a0401">先标说意。蒙<persName>佛</persName>许者。初云我加护汝。次云随汝意 <lb ed="X" n="0788a05"/><lb ed="R037" n="0512a08"/>说。是蒙印可言也。悲指利济众生。愿指弘扬咒法。 <lb ed="X" n="0788a06"/><lb ed="R037" n="0512a09"/>以大悲心而说咒者。三藏心中。当不空<persName>如来</persName>藏心 <lb ed="X" n="0788a07"/><lb ed="R037" n="0512a10"/>也。施诸有情離苦灭罪。名曰大悲心。依心密说其 <lb ed="X" n="0788a08"/><lb ed="R037" n="0512a11"/>语。咒祝众生消灾免难。名曰大悲咒。梁论释云。真 <lb ed="X" n="0788a09"/><lb ed="R037" n="0512a12"/>如于一切法中最勝。由缘真如。起无分别智。此智 <lb ed="X" n="0788a10"/><lb ed="R037" n="0512a13"/>于诸智中最勝。由此智流出後得智。後得智所生 <lb ed="X" n="0788a11"/><lb ed="R037" n="0512a14"/>大悲。此大悲于一切定中最勝。因此大悲。<persName>如来</persName>欲 <lb ed="X" n="0788a12"/><lb ed="R037" n="0512a15"/>安立正法。救济众生。说大乘十二部经。此法是大 <lb ed="X" n="0788a13"/><lb ed="R037" n="0512a16"/>悲所流。于一切法中最勝。今咒从大悲心中流出。 <lb ed="X" n="0788a14"/><lb ed="R037" n="0512a17"/>于馀咒法勝也。明矣。次出咒语翻译有四例。一翻 <lb ed="X" n="0788a15"/><lb ed="R037" n="0512a18"/>字不翻音。诸经咒语也。二翻音不翻字。卍以此方 <lb ed="X" n="0788a16"/><lb ed="R037" n="0512b01"/>万字翻之。字体还是梵书。三音字俱翻。诸经文也。 <lb ed="X" n="0788a17"/><lb ed="R037" n="0512b02"/>四音字俱不翻。西来梵筴也。今是初一例。又奘法 <lb ed="X" n="0788a18"/><lb ed="R037" n="0512b03"/>师明五不翻。一秘密不翻。陀罗尼是。二多含不翻。 <lb ed="X" n="0788a19"/><lb ed="R037" n="0512b04"/>如<persName>薄伽梵</persName>含六義故。三此无不翻。如阎浮树此方 <lb ed="X" n="0788a20"/><lb ed="R037" n="0512b05"/>则无。四顺古不翻。如阿耨菩提。摩腾<anchor xml:id="nkr_note_add_0788a2001" n="0788a2001"/><anchor xml:id="beg0788a2001" n="0788a2001"/>已<anchor xml:id="end0788a2001"/>来。便存梵 <lb ed="X" n="0788a21"/><lb ed="R037" n="0512b06"/>音。五生善不翻。如般若尊重智慧轻浅。不翻令人 <lb ed="X" n="0788a22"/><lb ed="R037" n="0512b07"/>生敬。今亦初不翻也。然诸咒中具四悉昙。一咒是 <lb ed="X" n="0788a23"/><lb ed="R037" n="0512b08"/>鬼神王名。称其王名。部落敬主。不敢为非。是世界 <lb ed="X" n="0788a24"/><lb ed="R037" n="0512b09"/>義。二咒是军中密号。相应无所诃问。不相应即执 <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0788b" n="0788b"/> <lb ed="X" n="0788b01"/><lb ed="R037" n="0512b10"/>治。是为人義。三咒是智人偈颂。如贱人奔他国。诈 <lb ed="X" n="0788b02"/><lb ed="R037" n="0512b11"/>称王子。因以公主妻之。多嗔。人从其国来。以偈颂 <lb ed="X" n="0788b03"/><lb ed="R037" n="0512b12"/>法止嗔。对治也。四咒是诸<persName>佛</persName>密语。唯圣乃知。如王 <lb ed="X" n="0788b04"/><lb ed="R037" n="0512b13"/>索先陀婆。一名四实。<note place="inline">盐水器马四物同名</note>群下莫晓。第一義 <lb ed="X" n="0788b05"/><lb ed="R037" n="0512b14"/>也。今属後悉。兼通二三。若准贤首般若疏云。咒有 <lb ed="X" n="0788b06"/><lb ed="R037" n="0512b15"/>二義。一不可释。以是诸<persName>佛</persName>秘语。非因位所解。但当 <lb ed="X" n="0788b07"/><lb ed="R037" n="0512b16"/>诵持。除障增福。不须释也。二亦可释解。即明心见 <lb ed="X" n="0788b08"/><lb ed="R037" n="0512b17"/>性断惑证真。今若强释者。南无下皈依三宝菩萨。 <lb ed="X" n="0788b09"/><lb ed="R037" n="0512b18"/>南无此云皈命。<persName>佛</persName><g ref="#CB00501">驮</g>此云觉者。<persName>佛</persName>宝有神通力。达 <lb ed="X" n="0788b10"/><lb ed="R037" n="0513a01"/>摩此云妙法。法宝具威德力。僧伽此云和合众。贤 <lb ed="X" n="0788b11"/><lb ed="R037" n="0513a02"/>圣僧宝有禅定力。观自在。说咒之主。有大愿力。大 <lb ed="X" n="0788b12"/><lb ed="R037" n="0513a03"/>悲心。出咒之本。成唯心力。宗镜。问。祖先殁久。後嗣 <lb ed="X" n="0788b13"/><lb ed="R037" n="0513a04"/>资悼。违三界之唯心。乖万法之唯识。答。有五力。唯 <lb ed="X" n="0788b14"/><lb ed="R037" n="0513a05"/>识不判。一定力。二通力。三借识力。四大愿力。五法 <lb ed="X" n="0788b15"/><lb ed="R037" n="0513a06"/>威德力。道一法师对唐明皇云。<persName>佛</persName>力法力三贤十 <lb ed="X" n="0788b16"/><lb ed="R037" n="0513a07"/>圣僧力。幷不能测。二十唯识颂云。辗转增上力。二 <lb ed="X" n="0788b17"/><lb ed="R037" n="0513a08"/>识成决定。此约相宗分教说。淸凉云。<persName>佛</persName>真心外无 <lb ed="X" n="0788b18"/><lb ed="R037" n="0513a09"/>别众生。以众生真心即<persName>佛</persName>真心故。众生全在<persName>佛</persName>中。 <lb ed="X" n="0788b19"/><lb ed="R037" n="0513a10"/>则果门摄法无遗。<persName>佛</persName>性论云。一切众生悉在<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0788b20"/><lb ed="R037" n="0513a11"/>智内。又众生心外更无别<persName>佛</persName>。以<persName>佛</persName>真心即众生真 <lb ed="X" n="0788b21"/><lb ed="R037" n="0513a12"/>心故。诸<persName>佛</persName>全在众生心中。则因门摄法无遗。花严 <lb ed="X" n="0788b22"/><lb ed="R037" n="0513a13"/>出现品云。菩萨应知。自心念念常有<persName>佛</persName>成正觉。一 <lb ed="X" n="0788b23"/><lb ed="R037" n="0513a14"/>切众生心亦如是。以诸<persName>佛</persName>不離此心成正觉故。由 <lb ed="X" n="0788b24"/><lb ed="R037" n="0513a15"/>此二義。<persName>佛</persName>真心现时。不碍众生真心现。生<persName>佛</persName>相即 <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0788c" n="0788c"/> <lb ed="X" n="0788c01"/><lb ed="R037" n="0513a16"/>故。生<persName>佛</persName>相俱泯。梵行品云。知一切法即心自性。如 <lb ed="X" n="0788c02"/><lb ed="R037" n="0513a17"/>此圆融心识理益实无尽矣。交光楞严疏云。众生 <lb ed="X" n="0788c03"/><lb ed="R037" n="0513a18"/>心也。体常不动。用可牵移。身死非去。未死之先。本 <lb ed="X" n="0788c04"/><lb ed="R037" n="0513b01"/>不偏局于此也。身生非来。未生之先。本亦常遍于 <lb ed="X" n="0788c05"/><lb ed="R037" n="0513b02"/>此也。但因不了。成往来相。业迁使然。性本不动。故 <lb ed="X" n="0788c06"/><lb ed="R037" n="0513b03"/>知迷则任牵。悟则同体。菩萨证穷。故能随缘赴感 <lb ed="X" n="0788c07"/><lb ed="R037" n="0513b04"/>靡不周。而恒处此菩提座。犹如一月在天影临万 <lb ed="X" n="0788c08"/><lb ed="R037" n="0513b05"/>水。此约性宗实教说也。则大悲心力。为诸力之本。 <lb ed="X" n="0788c09"/><lb ed="R037" n="0513b06"/>離此心外。诸<persName>佛</persName>菩萨。无有色声功德矣。哆𭉐咃此 <lb ed="X" n="0788c10"/><lb ed="R037" n="0513b07"/>翻所谓。或云即说咒曰。唵字下正是咒语。唵。引导 <lb ed="X" n="0788c11"/><lb ed="R037" n="0513b08"/>義出生義。吽。降伏義发光明義。莎诃。成就義。令前 <lb ed="X" n="0788c12"/><lb ed="R037" n="0513b09"/>所作速疾圆成也。此四字种通于诸咒。馀句皆局。 <lb ed="X" n="0788c13"/><lb ed="R037" n="0513b10"/>斫羯罗此云金刚。伐底翻轮。转辗義。以此金刚心 <lb ed="X" n="0788c14"/><lb ed="R037" n="0513b11"/>咒愿众生断诸烦恼。令其息灾证理也。震多此云 <lb ed="X" n="0788c15"/><lb ed="R037" n="0513b12"/>赤。摩尼此云如意。莫诃翻大。圆明義。以此珠宝心 <lb ed="X" n="0788c16"/><lb ed="R037" n="0513b13"/>咒愿众生疾成<persName>佛</persName>道。令其增福得果也。钵蹬谜此 <lb ed="X" n="0788c17"/><lb ed="R037" n="0513b14"/>云莲花。噜噜噜噜。尼噜翻靑。陀噜翻黄。迦噜翻玄。 <lb ed="X" n="0788c18"/><lb ed="R037" n="0513b15"/>阿噜翻赤。底瑟侘此云光色。觉照義。以此莲花心 <lb ed="X" n="0788c19"/><lb ed="R037" n="0513b16"/>咒愿众生普度有情。令其伏魔成行也。篅攞翻栴 <lb ed="X" n="0788c20"/><lb ed="R037" n="0513b17"/>檀香。疴羯利此云沉香。沙也翻赤色。熏发義。以此 <lb ed="X" n="0788c21"/><lb ed="R037" n="0513b18"/>沉檀心咒愿众生修学法门。令其人敬训教也。如 <lb ed="X" n="0788c22"/><lb ed="R037" n="0514a01"/>是四法咒愿。如蜾蠃之咒祝螟蛉。无有不成。如是 <lb ed="X" n="0788c23"/><lb ed="R037" n="0514a02"/>三十三字种。如此方元亨利贞。具无量德。故众生 <lb ed="X" n="0788c24"/><lb ed="R037" n="0514a03"/>观念一一皆得如意也。咒有五部。一<persName>佛</persName>部。毘卢<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0789a" n="0789a"/> <lb ed="X" n="0789a01"/><lb ed="R037" n="0514a04"/>为主。二金刚部。阿閦<persName>佛</persName>为主。三宝部。宝生<persName>佛</persName>为主。 <lb ed="X" n="0789a02"/><lb ed="R037" n="0514a05"/>四莲花部。弥陀<persName>佛</persName>为主。五羯磨部。成就<persName>佛</persName>为主。今 <lb ed="X" n="0789a03"/><lb ed="R037" n="0514a06"/>属第四部也。又咒有五说不同。一诸<persName>佛</persName>所说咒。二 <lb ed="X" n="0789a04"/><lb ed="R037" n="0514a07"/>诸菩萨所说咒。三诸金刚王所说咒。四诸天所说 <lb ed="X" n="0789a05"/><lb ed="R037" n="0514a08"/>咒。五诸鬼神所说咒。今是第二菩萨说也。馀如密 <lb ed="X" n="0789a06"/><lb ed="R037" n="0514a09"/>部。</p><p xml:id="pX23p0789a0602" cb:place="inline">△二大心咒。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0789a07"/><lb ed="R037" n="0514a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0789a0701">次说大心咒。</p><p cb:type="dharani" xml:id="pX23p0789a0706" cb:place="inline">唵<note place="inline">一</note>钵踏摩<note place="inline">二</note>震多摩尼<note place="inline">三</note>篅攞<note place="inline">四</note> <lb ed="X" n="0789a08"/><lb ed="R037" n="0514a11"/>吽<note place="inline">五</note></p></cb:div> <lb ed="X" n="0789a09"/><lb ed="R037" n="0514a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0789a0901">初标咒名。三藏心中。空<persName>如来</persName>藏心也。无量法门。一 <lb ed="X" n="0789a10"/><lb ed="R037" n="0514a13"/>一无相。故名为空。求于诸<persName>佛</persName>与乐增福。故名为大。 <lb ed="X" n="0789a11"/><lb ed="R037" n="0514a14"/><persName>佛</persName>智廣大如虚空。今欲心同于诸<persName>佛</persName>。故名大心。依 <lb ed="X" n="0789a12"/><lb ed="R037" n="0514a15"/>心说语。咒愿诸<persName>佛</persName>降吉赐祥。名大心咒。<persName>佛</persName>性论云。 <lb ed="X" n="0789a13"/><lb ed="R037" n="0514a16"/>一切众生。决定无有出如如境者。幷为<persName>如来</persName>之所 <lb ed="X" n="0789a14"/><lb ed="R037" n="0514a17"/>摄持。</p> <lb ed="X" n="0789a15"/><lb ed="R037" n="0514a18"/><p xml:id="pX23p0789a1501">次陈咒语。唵开导義。吽拥护義。亦通诸咒。馀局本 <lb ed="X" n="0789a16"/><lb ed="R037" n="0514b01"/>部。钵踏摩此云红莲花。开畅義。因此心咒。祝愿诸 <lb ed="X" n="0789a17"/><lb ed="R037" n="0514b02"/><persName>佛</persName>开缘因<persName>佛</persName>性种。与化身福乐。住于解脱德中。办 <lb ed="X" n="0789a18"/><lb ed="R037" n="0514b03"/>度转识。断业道。学文字般若。成方便菩提诸事业 <lb ed="X" n="0789a19"/><lb ed="R037" n="0514b04"/>也。震多摩尼翻赤如意。净满義。因此心咒。祝愿诸 <lb ed="X" n="0789a20"/><lb ed="R037" n="0514b05"/><persName>佛</persName>显正因<persName>佛</persName>性种。与法身福乐。住于法身德中。办 <lb ed="X" n="0789a21"/><lb ed="R037" n="0514b06"/>度真识。断苦道。学实相般若。成真性菩提诸事业 <lb ed="X" n="0789a22"/><lb ed="R037" n="0514b07"/>也。篅攞翻栴檀。離垢義。因此心咒。祝愿诸<persName>佛</persName>启了 <lb ed="X" n="0789a23"/><lb ed="R037" n="0514b08"/>因<persName>佛</persName>性种。与报身福乐。住于般若德中。办度业识 <lb ed="X" n="0789a24"/><lb ed="R037" n="0514b09"/>断惑道。学观照般若。成实智菩提诸事业也。如是 <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0789b" n="0789b"/> <lb ed="X" n="0789b01"/><lb ed="R037" n="0514b10"/>三法咒愿。诸<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>觉心同一慈力多且勝焉。名 <lb ed="X" n="0789b02"/><lb ed="R037" n="0514b11"/>大心咒。不亦宜乎。</p><p xml:id="pX23p0789b0208" cb:place="inline">△三随心咒。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0789b03"/><lb ed="R037" n="0514b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0789b0301">次说随心咒。</p><p cb:type="dharani" xml:id="pX23p0789b0306" cb:place="inline">唵<note place="inline">一</note><g ref="#CB00849">跋</g>剌陀<note place="inline">二</note>钵亶谜<note place="inline">三</note>吽<note place="inline">四</note></p></cb:div> <lb ed="X" n="0789b04"/><lb ed="R037" n="0514b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0789b0401">初咒名。此即空不空<persName>如来</persName>藏心也。在自。随悲智心。 <lb ed="X" n="0789b05"/><lb ed="R037" n="0514b14"/>在他。上随<persName>佛</persName>心。下随生心。故名随心。依此无障碍 <lb ed="X" n="0789b06"/><lb ed="R037" n="0514b15"/>心咒。演说秘密真言。愿自<anchor xml:id="nkr_note_add_0789b0601" n="0789b0601"/><anchor xml:id="beg0789b0601" n="0789b0601"/>己<anchor xml:id="end0789b0601"/>起大慈悲。现千手眼。 <lb ed="X" n="0789b07"/><lb ed="R037" n="0514b16"/>入不思议。成妙功德。咒愿诸<persName>佛</persName>。下随生心。救护自 <lb ed="X" n="0789b08"/><lb ed="R037" n="0514b17"/>在。咒愿众生。上随<persName>佛</persName>心。得真圆通。名随心咒。花严 <lb ed="X" n="0789b09"/><lb ed="R037" n="0514b18"/>云以发心故。即与三世一切诸<persName>佛</persName>。体性平等。即生 <lb ed="X" n="0789b10"/><lb ed="R037" n="0515a01"/>随<persName>佛</persName>義也。出现品云。<persName>如来</persName>成正觉时。于其身中。普 <lb ed="X" n="0789b11"/><lb ed="R037" n="0515a02"/>见一切众生成正觉等。即<persName>佛</persName>随生義也。弥勒赞善 <lb ed="X" n="0789b12"/><lb ed="R037" n="0515a03"/>财言。此长者子。于一生内。则能净<persName>佛</persName>刹。化众生。以 <lb ed="X" n="0789b13"/><lb ed="R037" n="0515a04"/>智深入法界圆满一切大愿。即自随他<persName>佛</persName>生義也。 <lb ed="X" n="0789b14"/><lb ed="R037" n="0515a05"/>次咒语。唵生起義。吽涌现義满足義。<g ref="#CB02494">跋</g>剌陀此云 <lb ed="X" n="0789b15"/><lb ed="R037" n="0515a06"/>随意。亦云称心。钵亶谜翻莲花心。<persName>佛</persName>妙觉心。如莲 <lb ed="X" n="0789b16"/><lb ed="R037" n="0515a07"/>花开。生本觉心。如莲花合。菩萨始觉心。如莲花半 <lb ed="X" n="0789b17"/><lb ed="R037" n="0515a08"/>开半合。施食经云。菩萨思惟有情身各具觉悟之 <lb ed="X" n="0789b18"/><lb ed="R037" n="0515a09"/>莲花。故能下合悲仰。随众生心也。思彼觉华照法 <lb ed="X" n="0789b19"/><lb ed="R037" n="0515a10"/>界。<persName>如来</persName>海会共廣大。故能上同慈力。随诸<persName>佛</persName>心也。 <lb ed="X" n="0789b20"/><lb ed="R037" n="0515a11"/>以此密言。而加持之。全身总是大悲王。寻声救苦 <lb ed="X" n="0789b21"/><lb ed="R037" n="0515a12"/>脱体。俱成观自在善得圆通。或慈或威。或定或慧。 <lb ed="X" n="0789b22"/><lb ed="R037" n="0515a13"/>随心应量。获无障碍也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0789b23"/><lb ed="R037" n="0515a14"/> <lb ed="X" n="0789b24"/><lb ed="R037" n="0515a15"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>观自在菩萨如意陀罗尼咒经略疏卷上</cb:jhead></cb:juan> <pb ed="X" xml:id="X23.0447.0789c" n="0789c"/> <lb ed="X" n="0789c01"/><lb ed="R037" n="0515a16"/> <lb ed="X" n="0789c02"/><lb ed="R037" n="0515a17"/><cb:div type="w"><head>音释</head> <lb ed="X" n="0789c03"/><lb ed="R037" n="0515a18"/><cb:div type="note"><entry><form>篅</form><cb:def><p xml:id="pX23p0789c0302" cb:place="inline"><note place="inline">市悦切音热</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>侘</form><cb:def><p xml:id="pX23p0789c0308" cb:place="inline"><note place="inline">丑佳切音咤</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>亶</form><cb:def><p xml:id="pX23p0789c0314" cb:place="inline"><note place="inline">多早切音怛</note>。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0783a2401" to="#end0783a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0785a1601" to="#end0785a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0785c0901" to="#end0785c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0786c1301" to="#end0786c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0786c2301" to="#end0786c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0788a2001" to="#end0788a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0789b0601" to="#end0789b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0784001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0784001">所疑摄</note> <note n="0784002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0784002">馀疑除</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0783a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0783a2401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0785a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0785a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0785c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0785c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0786c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0786c1301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0786c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0786c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0788a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0788a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0789b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0789b0601">己【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>